มะหลอด

อรุณสวัสดิ์ ตลาดเช้า

เจ้าลูกสีส้มแดงนี้ ใครเห็นผิวเผินก็จะคิดว่าเป็น มะเขือเทศราชินี แน่ๆ! เหมือนฉันที่หลงผิดอยู่นาน แต่ถ้าได้ไปเยือนตลาดเช้าภาคเหนือ อย่างจังหวัดน่าน แม่ฮ่องสอน เชียงราย ฯลฯ บ่อยครั้ง จะรู้ทันทีว่า นี่คือ "มะหลอด" หรือที่คนล้านนาจะเรียกว่า "บะหลอด" นั่นเอง

มะหลอด ที่บ้านฉันจังหวัดราชบุรี เรียกว่า "สลอด" เพื่อนภาคใต้เรียก "ส้มหลอด" ผลสุกงามสวยสีแดงเข้ม ถ้ามองดีๆจะเห็นว่ามะหลอดมีจุดสีขาว หรือสีเงินอยู่ที่ผิวด้วย จริงๆมะหลอดมีสองชนิด คือ ชนิดเปรี้ยว ผลใหญ่ สุกเป็นสีเหลืองส้ม และชนิดหวาน ผลเล็กกว่า สีอ่อนกว่า รสหวานอมฝาด จำได้ว่ามะหลอดจะออกปีละครั้งช่วงประมาณปลายปี ยาวไปถึงเดือนมีนาคมโน่น

"เอามาโซะ ใส่น้ำปู๋ กะลำ บางพร่องก็ใส่ฮ้า" (เอามาใส่น้ำปู บางคนก็ใส่น้ำปลาร้าก็อร่อยแล้ว) เคยถามเพื่อนคนเหนือถึงมะหลอด ว่านำไปทำอะไรได้บ้าง? เพื่อนกลืนน้ำลายก่อนยิ้มกรุ้มกริ่ม บอกมาประมาณนี้ นอกจากนั้นก็ยังเอามะหลอดไปทำส้มตำด้วย หรือนำน้ำพริกตาแดงกับน้ำปลามาผสมกัน แล้วก็คลุกยำกับมะหลอดที่ฝานเป็นเส้นยาวๆ บางคนก็นำมะหลอดลงจิ้มทานกับน้ำพริกเลย ภาคใต้ก็ยังเอาไปทำแกงส้มด้วย ทั้งหมดมีเคล็ดลับ ขจัดความเปรี้ยวจื๊ดและฝาดของมะหลอดก่อน ด้วยการคลึงหรือนวดๆให้มะหลอดนิ่มเสียก่อน

มะหลอด เปรี้ยวขนาดไหน ย้อนนึกได้ว่าเมื่อไปเที่ยวเมืองปาย แม่ฮ่องสอน หลังผจญกับโค้งนับพันโค้งแล้ว แต่ละคนสภาพก็แย่ เวียนหัว เมาโค้งกันทั้งนั้น สมาชิกในรถคนหนึ่ง วิ่งลงไปตลาด ก่อนจะกลับมาด้วยลูกสีส้มแดงๆ แจกจ่ายให้กัดกินแก้เมารถ ได้ผลทั้งตาสว่าง กระปรี้กระเปร่า และเร่งให้ถึงจุดหมายโดยไวๆ (คิดถึงห้องน้ำ) เพราะมะหลอดนั้น มีสรรพคุณเด่นที่เป็นยาระบายอ่อนๆด้วย

"บ่าหันเมินละเน้อ บ่าหลอดนี่หนา" เพื่อนคนเหนือบ่น มะหลอด ก็เหมือนพืชพื้นบ้านอีกหลายชนิด ที่ปกติมักพบเห็นง่ายๆตามป่า ตามบ้านทั่วไป แต่พอเวลาผ่านไปกลับสูญหาย หายาก หรือไม่มีใครสนใจคุณค่าของมัน มีคนวิจัยว่า "มะหลอด" เป็นพันธุ์ไม้ที่ปลูกกันน้อยลงแล้ว บางหน่วยงานก็จึงเริ่มส่งเสริมการปลูกมะหลอดกัน โดยนำมะหลอดมาแปรรูป อย่างที่เคยพบก็มี "ไซเดอร์มะหลอด" หรือที่จังหวัดหนองคาย ก็มีการทำ "หมากหลอดเบอร์รี่" เป็นน้ำผลไม้เพื่อสุขภาพ แล้วยังมีทอฟฟี่มะหลอด แยมมะหลอด ครีมทาหน้ามะหลอด อีกด้วย

แต่ถ้าใครเผลอคว้า "มะหลอด" ไปเข้าปากทานทันที เพราะคิดว่าเป็น "มะเขือเทศราชินี" แบบฉัน มีหวังว่าคงหลงรักห้องน้ำอยู่นานแน่ๆ