ฮิโรชิมา ในวันซากุระบาน ความสวยงาม สีสัน บนความเศร้า

ตอนที่ 1 ความหดหู่ในความงาม...ซากุระบานที่ฮิโรชิมา
บันทึกนักเดินทาง

​สมัยเรียนวิชาประวัติศาสตร์ตอนอยู่ชั้นมัธยม ผู้เขียนเคยได้ยินชื่อเมืองฮิโรชิมาและเมืองนางาซากิคู่กันเสมอในฐานะเมืองที่โดนระเบิดปรมาณูจนราบเรียบ ตอนปลายสงครามโลกครั้งที่ 2 ก่อนที่สมเด็จพระมหาจักร
พรรดิแห่งญี่ปุ่นจะประกาศเป็นผู้แพ้ในมหาสงครามเอเชียบูรพา ภาพพวยควันดอกเห็ดสีดำขนาดใหญ่เหนือเมืองทั้งสองยังตราตรึงถึงความโหดร้ายของสงครามที่ไม่เคยปรานีใคร...นั่นคือ...ฮิโรชิมา...ที่เคยรู้จัก

ญี่ปุ่น...ที่ผู้เขียนรู้จัก คือดินแดนสวยงาม ภาพภูเขาไฟฟูจิที่ยอดเขาปกคลุมด้วยหิมะขาวโพลนทั้งปี หากเป็นฤดูกาลแห่งซากุระแล้ว กิ่งซากุระที่ทอดผ่านทาบยอดฟูจิ...เป็นภาพยอดนิยม ที่สะท้อนความเป็นญี่ปุ่นได้อย่างดี สวนแบบญี่ปุ่น รวมทั้งภาพศาลเจ้าชินโตยามซากุระเบ่งบาน หรือยามฤดูกาลที่ใบไม้เปลี่ยนสีเป็นเหลืองแดงส้มทั้งเมือง ภาพประตูโทริอิสีแดงโดดเด่นกลางทะเล ล้วนเป็นภาพที่ผู้เขียนหมายมั่นว่า...วันหนึ่ง...ในชีวิต ต้องไปเที่ยวญี่ปุ่นให้ได้สักครั้ง

แต่...ญี่ปุ่นครั้งแรกของผู้เขียนกลับกลายเป็น "ฮิโรชิมา" แทนที่จะเป็นโตเกียว เกียวโต นารา นิคโก ตามโปรแกรมการท่องเที่ยว ญี่ปุ่นยอดนิยม

เหตุเกิดจากการที่ผู้เขียนไปเข้ารับการอบรมในหลักสูตรนักกฎหมายภาครัฐหลักสูตรหนึ่ง แล้วส่วนหนึ่งของหลักสูตรเป็นการศึกษาดูงานระบบงานยุติธรรมของประเทศญี่ปุ่น อาจารย์ผู้รับผิดชอบการดูงานแบ่งผู้เข้ารับการอบรมเป็น 2 กลุ่ม คือกลุ่มการศึกษาดูงานระบบงานยุติธรรมของศาลที่โตเกียว และกลุ่มการศึกษาดูงานระบบงานยุติธรรมของศาลจังหวัดฮิโรชิมา เอาละสิ...เข้าทาง...ได้ไปเที่ยวญี่ปุ่นแล้ว กลุ่มเราเดินไปแจ้งความจำนง...เลือกไปโตเกียวโดยไม่ลังเล หลังดูโปรแกรมรายการท่องเที่ยว แฮ่ม!!การดูงานทุกหลักสูตร งานหลักคือ...การทัศนศึกษาอยู่แล้ว หากเลือกไปโตเกียวมีเกือบครบสำหรับญี่ปุ่น...สำหรับเรา มีทั้งภูเขาไฟฟูจิ สัญลักษณ์ของประเทศญี่ปุ่น ได้ชื่นชมความงดงามของดอกซากุระที่บานสะพรั่ง ณ สวนชินจุกุ วนอุทยานแห่งชาติฮาโกเน่ ล่องเรือชมทัศนียภาพอันงดงามที่ทะเลสาบอาชิ หุบเขาโอวาคุดานิ นมัสการเจ้าแม่กวนอิมทองคำอันศักดิ์สิทธิ์ ณ วัดอาซะกุซ่า ได้ช็อปปิ้งจุใจในแหล่งช็อปปิ้งชื่อดัง อาทิ ชินจุกุ โกเทมบะ เอ๊าท์เล็ต จัสโก้อิออน แถมยังมีรายการ การแช่น้ำแร่ธรรมชาติ (ออนเซ็น)...เกือบครบจริงๆ ขาดแค่การไปนมัสการหลวงพ่อโตไดบุทสึ ที่เมืองคามาคูระ เกียวโต Arashiyama รถไฟสายโรแมนติค ป่าไผ่ Sagano...ไม่เป็นไร ไว้เก็บตกทีหลัง

ขอ...แต่...อีกครั้ง พอเลือกเสร็จ อาจารย์ผู้รับผิดชอบการดูงานซึ่งเป็นนักเรียนเก่าญี่ปุ่น ถามว่า ทำไม พวกเราไม่สนใจ "ฮิโรชิมา" กัน เราถาม...แล้วฮิโรชิมามีอะไร? เพราะดูจากรายการ...ไม่ค่อยน่าสนใจ มีการชมสวนสันติภาพ พิพิธภัณฑ์สงคราม เกาะมิยาจิมา สะพานไม้คินไต และปราสาทฮิโรชิมา อาจารย์ผู้คร่ำหวอดญี่ปุ่นบอกว่า... "ช้าก่อน ลองไปฮิโรชิมาสิคะ แล้วจะติดใจ เพราะเป็นญี่ปุ๊นญี่ปุ่น (เรายังจำน้ำเสียงของอาจารย์และสีหน้าที่ฉาบความสุขขณะบอกเล่าได้) บ้านเมืองยังคงเงียบสงบ ไม่วุ่นวายสับสนเหมือนโตเกียว ผู้คนยังใช้ชีวิตเรียบง่าย วัน เวลายังคงเดินช้าๆไม่รีบเร่ง...ที่ฮิโรชิมา" ฟังประโยคนี้เราเบรกเอี๊ยด!!! กลับไปหาเสียงกับพรรคพวก เปลี่ยนไปฮิโรชิมากันไหม สวยนะ ไปยากนะ ไม่ค่อยมีคนจัดนะ โตเกียวไปเมื่อไหร่ก็ได้ ว่าเข้าไปโน่น แต่ตั้งธงไว้แล้ว ใครไม่เปลี่ยน ฉันก็จะเปลี่ยน อยากเห็นญี่ปุ่นที่ยังคงเป็น "ญี่ปุ๊นญี่ปุ่น" หยั่งที่อาจารย์ว่า จากนั้นเริ่มที่จะเรียนรู้และทำความรู้จักกับ "ฮิโรชิมา" ก่อนไปเยือน

ฮิโรชิมา ตั้งอยู่ทางใต้สุดของเกาะฮอนชู ซึ่งเป็นเกาะที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่น ฮิโรชิมาเป็นเมืองที่รู้จักกันในฐานะเมืองแห่งสันติภาพ และเป็นเมืองแห่งประวัติศาสตร์การสิ้นสุดของสงครามโลกครั้งที่ 2 นอกจากนั้นยังเป็นเมืองที่มีธรรมชาติอันสวยงาม มีอารยธรรมเก่าแก่ มีโบราณสถานมากมายที่ควรค่าในการเยี่ยมชม ประเพณีต่างๆที่น่าสนใจ รวมทั้งกิจกรรมด้านการท่องเที่ยวอันหลากหลาย รวมถึงแหล่งช็อปปิ้งทันสมัย การเดินทาง มีหลายสายการบินบินตรงจากประเทศไทยสู่ประเทศญี่ปุ่น ส่วนการเดินทางภายในประเทศญี่ปุ่นมีรถประจำทางและรถแท็กซี่พร้อมบริการระหว่างสนามบินนานาชาติฮิโรชิมาไปสู่ตัวเมือง ส่วนการเดินทางในตัวเมืองสามารถใช้บริการของรถไฟชินคันเซน และรถประจำทางได้

เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม ค.ศ. 1945 เวลา 08.15 น. ระเบิดปรมาณูชื่อ Little Boy ได้ถูกทิ้งลง ณ เมืองฮิโรชิมาที่เคยเป็นเมืองที่มีความเจริญ การเจริญเติบโตเด่นด้านการศึกษา และกำลังจะพัฒนาไปในทางที่ดีขึ้นเรื่อยๆ ทุกอย่างพินาศ มีผู้เสียชีวิตทันที 80,000 คน และอีกหลายแสนคนในเมืองกำลังเผชิญกับผลกระทบที่ตามมาจากกัมมันตภาพรังสี ฝนกรด เมืองทั้งเมืองราบเป็นหน้ากลองในชั่วพริบตา ในทุกๆวันที่ 6 สิงหาคมของทุกปี ที่นี่จะมีการจัดงานรำลึก ไว้อาลัยให้เหยื่อสงครามโลกทุกชาติทุกสิ่งทุกอย่างในมิวเซียมเล่าเรื่องของเหตุการณ์วันนั้นได้อย่างชัดเจน มันเหมือนกับเพิ่งเกิดขึ้นเมื่อวาน ระเบิดทำลายทั้งเมือง ชาวเมืองที่รอดตายกลับไม่รอด เพราะสิ่งที่ตามมาจากระเบิด คือฝนกรดที่ทั้งแสบร้อน และกัมมันตภาพรังสี ที่ทำให้ใครบางคนฝันร้ายไปจนวันตาย

ชื่อของฮิโรชิมาเป็นที่คุ้นหูของคนทั่วไป โดยเฉพาะประวัติศาสตร์ของโลก ชื่อของเมืองนี้ปรากฏในฐานะเป็นเมืองที่ถูกทำลายจนราบเป็นหน้ากลองด้วยฤทธิ์ของระเบิดปรมาณูเมื่อครั้งสงครามโลกครั้งที่ 2 ใน ค.ศ.1945

ฮิโรชิมาในวันนี้แทบไม่เหลือร่องรอยของเมืองที่ถูกทำลายจากพิษของสงครามแล้ว แต่กลายเป็นเมืองท่องเที่ยวสำคัญแห่งหนึ่ง ที่มีทั้งแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ประวัติศาสตร์ และโบราณสถานมากมายที่ผู้คนต่างก็อยากมาเยี่ยมเยือน

จากนั้น เรื่องสำคัญอีกเรื่องที่ถือเป็นไฮไลท์ของคนไปเที่ยวญี่ปุ่น...ซากุระ สัญลักษณ์สำคัญคู่คำว่าญี่ปุ่น เราแอบกังวลว่า...เราจะมีโชคได้เห็นซากุระบานสะพรั่งทั้งเมืองเหมือนในโปสเตอร์นำเที่ยวญี่ปุ่นที่เราคุ้นตาไหมหนอ!!! เนื่องจากเคยฟังญาติผู้ใหญ่และผองเพื่อนหลายคนที่ไปเที่ยวญี่ปุ่นกันคนละหลายครั้ง แต่กลับไม่เคยเห็นซากุระบานบนเกาะญี่ปุ่นสักครั้ง คุณอาเล่าว่า ไปญี่ปุ่นในทริปชมซากุระแท้ๆ แต่เห็นซากุระออกดอกเพียงต้นเดียวที่เขาใช้วิธีบีบบังคับให้ออกดอกโดยใช้ความอบอุ่นเข้าช่วยเพื่อเร่งการออกดอก เนื่องจากปีนั้นอากาศเย็นจัด ซากุระเลยบานช้า ล่วงเลยกำหนดการท่องเที่ยวชมซากุระ แต่เพื่อไม่ให้นักท่องเที่ยวผิดหวัง...เลยจัดให้นิดหน่อย

เราลงมือศึกษาเส้นทางการบานของซากุระประจำปี จากเว็บไซต์พยากรณ์การบานของดอกซากุระ ที่เค้าบอกกันว่าแม่นมาก ในทุกๆปี กรมอุตุนิยมวิทยาของญี่ปุ่นจะพยากรณ์ช่วงเวลาที่ดอกซากุระผลิดอก และประกาศให้ประชาชนทราบล่วงหน้า ซึ่งชาวญี่ปุ่น รวมทั้งนักท่องเที่ยวทั่วโลกจะวางแผนเดินทางไปชมดอกซากุระตามช่วงเวลาและสถานที่ที่มีชื่อเสียง ดอกซากุระจะเริ่มบานจากทางภาคใต้ของประเทศ เรื่อยขึ้นไปทางภาคเหนือ ในช่วงเวลาที่ต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศในปีนั้น ดอกซากุระจะเริ่มบานจากทางภาคใต้ เรื่อยขึ้นไปทางภาคเหนือ เส้นที่ลากผ่านบนแผนที่ญี่ปุ่นเพื่อพยากรณ์ช่วงเวลาที่ดอกซากุระบานนั้นมี ชื่อว่า ซากุระเซนเซน ซึ่งแตกต่างกันไปในแต่ละปี ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศใน ปีนั้นๆชาวญี่ปุ่นต่างเฝ้ารอวันที่ซากุระจะผลิดอกบาน ระยะเวลาที่ดอกซากุระบานนั้นแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ แนวเส้นดอกซากุระบานที่ประเทศญี่ปุ่น จะเริ่มบานจากส่วนล่างของประเทศก่อน เริ่มจากหมู่เกาะโอกินาว่า ซึ่งจะบานตั้งแต่เดือนมกราคม บานเรื่อยมาจนถึงโอซาก้า เกียวโต นาโงย่า โตเกียว และจะบานที่ฮอกไกโดราวเดือนพฤษภาคม โดยดอกซากุระจะบานเพียงช่วงสั้นๆ นับจากวันที่เริ่มผลิดอก จนถึงวันที่ ดอกบานสะพรั่งที่สุด รวมแล้วประมาณ 7 วันเท่านั้น และหลังจากนั้นก็จะร่วงโรยไปทันที นอกจากนี้สภาพอากาศที่ไม่เอื้ออำนวย พายุ ฝนตกหนัก หรือลมกรรโชกแรง ก็ส่งผลให้ระยะเวลาที่ดอกซากุระบานลดลงได้ หรือหากที่ไหนฤดูกาลแปรปรวน (เช่น ฤดูหนาวยาวนานกว่าปกติ) ซากุระก็จะเลื่อนเวลาบานออกไปเช่นกัน แล้วไม่ใช่ว่าในท้องที่หรือเมืองเดียวกัน ซากุระจะบานสะพรั่งพร้อมกัน เพราะต้นไหนอยู่ในที่ร่มก็จะบานช้ากว่าต้นที่อยู่กลางแจ้งอีกด้วย

ผลการพยากรณ์ช่วงเวลาที่ดอกซากุระผลิดอก ในปี 2007 ซากุระบานที่ฮิโรชิมา ระหว่างวันที่ 1-5 เมษายน ช่วงที่เราไปเยือนพอดี ไชโย!!!!

เอาละ! พร้อมแล้วสำหรับการลุยฮิโรชิมา

คณะเราเดินทางโดยสายการบินบางกอกแอร์เวย์ส ซึ่งเป็นสายการบินบูติคแอร์ไลน์ที่บินตรงจากกรุงเทพฯ ไปฮิโรชิมา บนเครื่องมีทั้งพนักงานต้อนรับสาวชาวไทย และสาวอาทิตย์อุทัย สาวญี่ปุ่นหน้าตาน่ารักแต่พูดไทยไม่ได้ เลยได้แต่ ยิ้มกันไปกันมา ต้องการอะไรก็ชี้เอา ใช้เวลาประมาณ 6 ชั่วโมง ถึงฮิโรชิมาตอนเช้าตรู่ สนามบินฮิโรชิมาในปีนั้นยังไม่ค่อยทันสมัยสักเท่าไหร่ อากาศค่อนข้างเย็นแต่ไม่ถึงกับหนาว ใส่แค่สเวตเต้อร์บางก็เอาอยู่

ระหว่างนั่งรถจากสนามบินเข้าเมือง เราเริ่มใจเสียเล็กๆ ต้นซากุระข้างทางออกดอกเพียงประปราย ต้นมันโกร๋นๆชอบกล ไก๊ด์ท้องถิ่นซึ่งเป็นเด็กหนุ่มไทยที่ติดตามแม่ไปอยู่ที่ญี่ปุ่นตั้งแต่เด็กจนพูดภาษาญี่ปุ่นคล่องแคล่วและสามารถประกอบอาชีพมัคคุเทศก์ได้ เล่าว่าอากาศในญี่ปุ่นเอาแน่เอานอนไม่ได้ บางวันแดดออกดีๆ ฝนตกมาไม่มีปี่มีขลุ่ยซะงั้น และฝนที่ญี่ปุ่นเม็ดใหญ่มากโดนจังๆถึงเจ็บ ฉะนั้นจึงเห็นชาวญี่ปุ่นต้องพกร่มเสมอเมื่ออกจากบ้าน

มิน่า ญี่ปุ่นจึงมีชื่อเสียงในการผลิตร่ม ร่มญี่ปุ่นน้ำหนักเบา แข็งแรง ออกแบบสวยงาม เป็นของฝากจากญี่ปุ่นที่ผู้ได้รับพึงใจ

"โจ" เล่าไม่ทันขาดคำ ฝนญี่ปุ่นก็โปรยปรายลงมาต้อนรับเราสู่...ฮิโรชิมา

โปรดอ่านต่อฉบับหน้า