เพกา...สมุนไพรต้านมะเร็ง

สมุนไพรเพื่อสุขภาพ

เพกา...มีชื่อเรียกขานตามท้องถิ่น ว่า มะลิดไม้ มะลิ้นไม้ ลิดไม้ หมากลิ้นก้าง หมากลิ้นซ้าง ลิ้นฟ้า กาโด้โด้ง ดอก๊ะ ด๊อกก๊ะ ดุแก เบโก

โดยจะเจริญเติบโตได้ในดินแทบทุกชนิด ฝักอ่อนมีรสขม นิยมรับประทานเป็นผัก ซึ่งก่อนรับประทาน อาจนำฝักอ่อนไปเผาไฟให้ไหม้เกรียม แล้วขูดเอาผิวที่ไหม้ออก จากนั้นนำไปหั่นเป็นฝอย แล้วคั้นน้ำทิ้งไปหลายๆครั้ง และนำไปปรุงอาหาร อย่างเช่น ผัด แกง กระทั่งรับประทานเป็นผักแกล้มลาบ ก้อย หรือยำ อาจนำมารับประทานเป็นผักสด หรือลวกรับประทานกับน้ำพริก ส่วนยอดอ่อนของเพกานั้น สามารถรับประทานเป็นผักจิ้มน้ำพริกได้เช่นเดียวกัน ขณะที่ฝักเพกาที่แก่แล้ว จะแตกออก เมล็ดภายในฝัก มีปีกบางๆสีขาว ปลิวล่องลอยไปตามลม มักนำไปเป็นส่วนผสมน้ำจับเลี้ยง มีฤทธิ์เป็นยาเย็น แก้ไอ ขับเสมหะ

เพกาสามารถใช้ได้ทั้งส่วนของใบ เปลือก ราก เมล็ด และฝักอ่อน โดย ใบของเพกามีฤทธิ์เป็นยาเย็น ใช้ต้มน้ำดื่ม แก้ปวดข้อ ปวดท้อง ช่วยให้เจริญอาหาร เปลือกต้น มีรสฝาดเย็น และขมเล็กน้อย เป็นยาสมานแผล ช่วยให้น้ำเหลืองเป็นปกติ ขับน้ำเหลืองเสีย ขับเลือดดับพิษโลหิต บำรุงโลหิต แก้เสมหะจุกคอ ขับเสมหะ แก้บิด แก้อาการจุกเสียด ราก มีรสฝาดขม เป็นยาแก้ท้องร่วง มักใช้รากฝนกับน้ำปูนใส ทาแก้อาการอักเสบ ฟกบวม ดับพิษโลหิต แก้น้ำเหลืองเสีย เมล็ด ใช้เป็นยาถ่าย เมล็ดแก่ใช้เป็นยาระบาย แก้ไอ ขับเสมหะ ฝักอ่อน รับประทานเป็นผัก ช่วยขับลม บำรุงธาตุ หมอยาพื้นบ้านใช้เป็นยาโป๊ว (ไม่ใช่ยาโป๊)

หมอยาบอกว่า ฝักอ่อนของเพกา มีสรรพคุณบำรุงร่างกาย ในลักษณะการเป็นยาโป๊ว ที่ไม่เป็นสองรองใคร สามารถใช้ได้ทั้งชายและหญิง ในความหมายของยาโป๊ว ตามทฤษฎีการแพทย์แผนไทย หมายถึงยาที่มีสรรพคุณ ในการบำรุงร่างกายทั้งระบบ ไม่ได้บำรุงเฉพาะส่วนใดส่วนหนึ่ง เมื่อร่างกายทั้งระบบทำงานดี เรื่องอื่นๆก็จะดีตามไปด้วย จากฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา ที่ค้นพบก็ทำให้น่าเชื่ออยู่ว่า เพกามีสรรพคุณเป็นยาโป๊วจริงๆ

รายงานทางเภสัชวิทยาพบว่า เพกามีฤทธิ์ลดโคเลสเตอรอล ซึ่งการช่วยลดโคเลสเตอรอลนั้น ก็จะช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นนั่นเอง ในใบและเมล็ดของเพกา มีสารประกอบฟลาโวนอยด์ ที่ช่วยลดการอักเสบ ลดบวม และต้านการแพ้ รวมทั้งมีฤทธิ์ในการยับยั้ง การบีบตัวของกล้ามเนื้อเรียบในลำไส้อีกด้วย นอกจากนั้นยังมีงานวิจัยจาก สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดย เกศินี ตระกูลทิวากร พบว่า จากผักทั้งหมด 48 ชนิด เพกาเป็นผักหนึ่งในสี่ชนิด มีฤทธิ์ต้านสารก่อมะเร็งสูงสุด เนื่องจากในใบเพกา มีวิตามินซีสูงถึง 484 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม ในขณะที่มะนาวมีเพียง 20 มิลลิกรัม ทั้งยังมีวิตามินเอ 8,221 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม เป็นปริมาณที่มากพอๆกับตำลึง หากใครกำลังมองหาพืชผักที่ช่วยต่อต้านอนุมูลอิสระ ตัวการที่ทำให้เกิดมะเร็ง เพกาน่าจะเป็นตัวเลือกที่เหมาะสม

หากท่านใดมีความสนใจ เรียนเชิญเข้าเยี่ยมชม ณ ศูนย์การเรียนรู้การดูแลสุขภาพภาคประชาชน ด้านการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร ทุกวันเสาร์-วันอาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ หรือติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เรื่องราวเกี่ยวกับสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย ที่มูลนิธิเจ้าพระยาอภัยภูเบศรฯ โทร.0-3721-1289 ได้เลยค่ะ