อาหารหนีน้ำ

โภชนาการเพื่อสุขภาพ

เดือนนี้ส่งต้นฉบับช้าไปหลายวัน กำลังเป็นผู้อพยพ หนีน้ำไปอยู่ต่างจังหวัดตามแฟชั่น ใครๆที่มีบ้านอยู่แถวทางเหนือของกรุงเทพฯ ต่างก็ต้องเก็บของหนีน้ำ ใครมีญาติอยู่ต่างจังหวัดที่น้ำไม่ท่วม พอจะไปขออาศัยพักพิงได้ ต้องหนีน้ำไปพักหนึ่ง คิดว่าไปพักผ่อน เลิกทำงานหลังจากคร่ำเคร่งมาหลายปีหรือหลายสิบปี ความจริงได้เตรียมตัวสู้กับน้ำมาหลายวันก่อนที่จะโดนท่วม เตรียมน้ำสะอาดไว้กินหลายถังใหญ่ วางไว้ตามมุมต่างๆของบ้านชั้นบน ไม่ให้หนักเกินไปที่ใดที่หนึ่ง เดี๋ยวบ้านจะพังลงมา เก็บน้ำประปาไว้สำหรับล้างตัวบ้าง มีอาหารสดอาหารแห้ง ข้าวสาร เครื่องปรุงรส น้ำมันพืชพร้อม ขนมเด็ก ถั่วลิสงดิบ ถั่วเขียว ถั่วแดง ถั่วดำ ไว้ทำขนมที่มีประโยชน์ แน่ใจว่าอยู่ได้อย่างน้อยสองเดือน

แม้แต่เรื่องของเสียก็เตรียมพร้อม มีถุงพลาสติกทุกขนาดไว้ใส่ของเสีย เตรียมกระดาษเปียกไว้ทำความสะอาดร่างกาย มียาสารพัด เมื่อรู้ว่าน้ำจะมา รีบไปหาหมอก่อนเวลานัด ขอยามาไว้สี่เดือนล่วงหน้า ต้องอยู่ได้อย่างดี ไม่ต้องให้ใครต้องมาดูแล แต่พอถึงเวลาน้ำมาพร้อมกลิ่นเน่าเสีย ได้ดูคลิปเตือนภัยที่อาจมากับน้ำเน่า ทั้งเชื้อโรคทั้งสัตว์ร้ายรวมถึงงูและจรเข้ ต้องเชื่อคำเตือนให้อพยพ ยิ่งเป็นคนแก่จะเป็นภาระของลูกหลาน รีบตอบรับคำชวนของลูกให้ไปอยู่กับเขา เกือบช้าไป น้ำขึ้นสูง ออกจากบ้านเกือบไม่ได้ ออกมาแล้วแสนสบาย ดูข่าวคนที่ออกมาช้า กว่าจะออกได้ลำบากมาก

เมื่อเตรียมอาหารไว้กินนานๆโดยไม่ออกจากบ้าน ไม่มีตลาด สิ่งที่ต้องคิดมากว่าจะมีผักอะไรกินเพื่อจะได้รับเส้นใยอาหาร เตรียมผักกาดดองและหน่อไม้ เตรียมผักที่ชอบกิน ทำความสะอาดแล้วลวกพอสุก ใส่กล่องเข้าตู้เย็น ไม่แน่ใจว่าจะมีไฟให้ใช้ตู้เย็นได้ ไม่เก็บผักไว้มาก หวังเส้นใยจากถั่วเมล็ดแห้งกับมะขามหวานที่ไม่ต้องเข้าตู้เย็น นอกนั้นเตรียมนมกล่องและโยเกิรตไว้มากพอที่จะช่วยระบายท้องได้นานกว่าเดือน ผู้สูงอายุต้องมีเส้นใยมากพอจึงจะไม่ท้องผูก

ไม่ว่าจะลำบากแค่ไหน ถ้าเตรียมตัวได้ต้องได้วิตามินและเกลือแร่

ไม่ใช่ถึงคราวลำบากมีอะไรก็กินพอประทังชีวิต ถ้ามีเวลาเตรียมตัว ต้องหาทางกินอาหารให้ได้สารอาหารครบ ไม่ต้องมารักษาตัวเมื่อน้ำผ่านไปแล้ว ไม่พึ่งแต่บะหมี่สำเร็จรูป ต้องได้กินข้าว เมื่อเตรียมอาหารนั้น เตรียมครัวสำรองไว้ชั้นบนด้วย มีเตาแกส ถังแกส หม้อ กระทะ เตรียมหุงข้าวบนชั้นสอง ถ้าน้ำไม่ท่วมถึงชั้นสอง ต้องทำอาหารกินได้ กินอร่อยด้วย เมื่อตัดสินใจจะอพยพ แจกอาหารให้เพื่อนบ้านได้หลายบ้าน ทำความสะอาดตู้เย็น ตัดไฟทั้งบ้านก่อนจะออกมา

เมื่อมาเป็นผู้อพยพ กินผักทุกชนิดที่มีมากับอาหาร ไม่มีการเขี่ยทิ้งอย่างที่เคย ถ้าจะเขี่ยทิ้งคงเขี่ยไขมัน ไม่กินหมูติดมัน ถ้าต้องไปอยู่ศูนย์อพยพคงไม่ได้กินผัก สำหรับคนที่สามารถหาทางออกไปซื้ออาหาร อยู่เมืองไทยคงพอมีให้ซื้อ น้ำท่วมภาคหนึ่ง ยังมีภาคอื่นที่มีอาหารส่งมาขาย คนไทยปรับตัวได้เร็ว ในซอยน้ำท่วม มีเรือมารับส่งคนที่ต้องการเข้าออก คนเคยขับรถเครื่องรับจ้างเปลี่ยนมาขับเรือ น้ำท่วมตลาด คนขายคนซื้อท่องน้ำซื้อขายกัน ถ้าไม่มีผัก พยายามหาผลไม้กินแทน ถ้าจะไม่มีจริงๆกินวิตามินขององค์การเภสัชกรรม คุณภาพดีราคาไม่แพง ไม่ต้องไปซื้อของต่างประเทศราคาแพง

วิตามินที่น่าจะซื้อเตรียมไว้คือวิตามินซี วิตามินบีรวม ธาตุเหล็ก มีวิตามินรวมขององค์การเภสัชกรรม ซื้อเอฟบีซีมาไว้กิน จะได้ทั้งธาตุเหล็กบำรุงเลือด ได้วิตามินบีช่วยบำรุงสมอง และได้วิตามินซี มีขายที่ร้านขายยาทุกร้าน ซื้อไว้ประจำบ้านก่อนจะเกิดปัญหา ถึงจะไม่เกิดเหตุเภทภัยก็กินได้ สำหรับผู้หญิงจะขาดธาตุเหล็กเพราะเสียเลือดประจำเดือน ยิ่งคลอดบุตรยิ่งเสียเลือดมาก ต้องได้ชดเชย เหล็กเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของเม็ดเลือดแดง จึงเป็นสารที่จำเป็นมาก เป็นสารที่ร่างกายดูดซึมได้น้อย เราจึงต้องกินในรูปอาหารเสริม

ในช่วงที่มีอุทกภัยหรือภัยอย่างอื่นๆ ร่างกายได้รับความกดดันมาก ทั้งการที่ต้องออกแรงขนย้ายสิ่งของ อาจจะไม่ได้กินอาหารตามปกติ บางทีไม่มีอาหาร บางทีมีอาหารแต่ไม่อยากกิน ความวิตกกังวลทำให้เบื่ออาหาร วิตามินบีช่วยให้เกิดความอยากอาหาร ทำให้อาหารอร่อยขึ้น กินได้มากขึ้น ถ้าไม่อยากอาหาร ถึงจะพยายามฝืนกิน ร่างกายก็จะไม่ย่อย กินแล้วปวดท้องแน่นท้อง วิตามินบีมีมากในผักผลไม้ เมื่อไม่ได้กินผักสดผลไม้สด เราก็ได้รับวิตามินบีไม่เพียงพอ

วิตามินซีเป็นสารที่เสื่อมสภาพง่ายที่สุด ต้องได้กินผักผลไม้สดเท่านั้น จึงจะได้รับวิตามินซี เมื่อไม่ได้กินผักสดผลไม้สด เราจะขาดวิตามินซี เกิดแผลง่าย เป็นแผลแล้วหายช้า เมื่อต้องยกของขนของ โอกาสจะเกิดแผลมีมาก อาจถูกของแข็งกระแทก เดินสะดุดล้ม เหยียบแก้วแตกหรือเศษไม้ เดินชนจนเกิดแผล วิตามินซีเป็นสารที่ช่วยบำรุงผิว สร้างผิวหนัง ถ้าขาดวิตามินซีจะมีเลือดออกเมื่อแปรงฟัน เหงือกบวม เป็นแผลช้ำตามผิวหนัง เป็นแผลแล้วหายยาก ร่างกายสะสมวิตามินซีไว้ไม่ได้เสียด้วย ต้องได้กินทุกวัน เมื่อไม่ได้รับจากอาหาร เราจึงต้องกินแบบยาเม็ด เอฟบีซีขององค์การเภสัชกรรมเม็ดละไม่ถึงสี่สิบสตางค์จึงเป็นทางออกที่ดี ป้องกันโรคโลหิตจาง โรคเบื่ออาหารหรือโรคประสาท และโรคเลือดออกตามไรฟัน เหมาะที่จะมีไว้ประจำบ้าน ถึงแม้จะไม่มีเหตุเภทภัยใดๆก็เป็นการป้องกันได้ ตามปกติแล้วเราควรได้รับสารอาหารจากอาหาร แต่ในภาวะผิดปกติหรือสำหรับผู้สูงอายุ จำเป็นต้องได้รับเพิ่มจากอาหารเสริม

เมื่ออยู่ในสภาพผิดปกติ นอกจากต้องได้กินอาหารดีแล้ว ยังจะต้องได้ขับถ่ายทุกวันด้วย บางคนไม่ยอมถ่ายเมื่อผิดที่ผิดทาง ไม่มีความสะดวกที่เคยชิน เรื่องถ่ายเป็นเรื่องยุ่งยากกว่าเรื่องกินสำหรับหลายคน ต้องรู้ตัวเองว่าต้องทำอย่างไรในยามฉุกเฉิน ผู้ใหญ่ส่วนมากจะถ่ายท้องเมื่อได้ดื่มนม นมเปรี้ยวดีกว่านมสด ช่วยขับถ่ายแต่ไม่ถึงกับทำให้ท้องเดิน ถ้าจะต้องอพยพ เตรียมนมผงและนมเปรี้ยวไปด้วย จำเป็นกว่าเสื้อผ้า ไม่ต้องมีเสื้อผ้ามาก สามชุดก็พอ แต่นมที่จะช่วยให้ถ่ายสะดวกเป็นของจำเป็น นมผงไม่กินที่มาก แต่ต้องมีน้ำสะอาดไว้ผสมดื่ม เราต้องรู้ตัวเองว่าใช้นมเท่าไรจะพอดีช่วยการขับถ่าย ไม่ถึงกับทำให้ท้องเสีย

เมื่อจะอพยพ เราเตรียมของมีค่า เอกสารสำคัญคือบัตรประจำตัว ทะเบียนบ้าน สมุดธนาคาร นอกจากนั้นเป็นเสื้อผ้าสักสามชุด ยาสีฟัน แปรงสีฟัน ผ้าเช็ดตัวผืนเล็กๆ และรองเท้าที่ใส่สบายที่สุด ยาประจำตัวให้มากพอระยะเวลาที่จะต้องอพยพ นอกจากนั้นไม่ต้องเป็นภาระ จะไม่มีแรงจะยกไปด้วยตนเอง อย่าคิดให้คนอื่นช่วย ทุกคนเขาก็ต้องขนของเขาเหมือนกัน เรื่องกินไปหาเอาดาบหน้า ที่เราอพยพไปจะต้องมี แต่ของส่วนตัวไม่มีใครหาให้ได้ ถ้ามีปัญหาเรื่องถ่าย เตรียมนมผงไปด้วย มีกระดาษเปียกและถุงพลาสติกไปด้วย ไว้ทิ้งขยะของเรา จะได้ไม่ต้องทนอยู่กับสิ่งสกปรก

ถ้าเหตุร้ายผ่านพ้นไปแล้ว เตรียมเครื่องใช้จำเป็นให้พร้อมไว้เสมอ ต่อไปนี้คนไทยคงเตรียมพร้อมกันมากขึ้น ในต่างประเทศเขามีของจำเป็นเก็บไว้ในห้องใต้ดินกันมานานแล้ว คนบนอาคารขนาดใหญ่ก็ซ้อมหนีไฟกันทุกสามสี่เดือน บ้านเราไม่ค่อยเตรียมพร้อมสำหรับภาวะฉุกเฉิน อุทกภัยคราวนี้ให้บทเรียนกับคนไทยอย่างดี ต่อไปจะมีอันตรายใดๆ เราคงจัดการกันได้ดีขึ้น