"ไมยราบ"

สมุนไพรเพื่อจุดซ้อนเร้น
สมุนไพรเพื่อสุขภาพ

ไมยราบ...มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Mimosa pudica L. อยู่ในวงศ์ FABACEAE และมีชื่ออื่นๆมากมาย ได้แก่ หญ้าต่อหยุบ หญ้ายุบยอบ กะหงับ ก้านของ ระงับ หงับพระพาย หญ้าจิยอบ หญ้าปันยอด โดยเป็นไม้ล้มลุก ที่มีใบประกอบขนนก 2 ชั้น ดอกช่อกระจุกแน่น สีชมพู ออกที่งามใบ ผลเป็นฝักแบน ขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด

ในอดีต ไมยราบ เป็นสมุนไพรประจำหม้อต้มยาของพระป่าใช้แก้ปวดเมื่อย แก้ขัด นอนหลับสบาย เป็นที่รู้จักกันดีในหมู่หมอยาพื้นบ้าน แต่กลับไม่เป็นที่นิยมใช้ เพราะนอกจากจะทำให้หลับ สงบประสาทแล้ว สมรรถภาพทางเพศของผู้ชายก็พลอยหลับไปด้วย เพราะเหตุนี้เอง พ่อหมอชาวมุสลิม ที่เรียกไมยราบ ว่า "กือแมงาโต๊ะ" จึงห้ามไม่ให้ผู้ชายกินยาตัวนี้ เพราะจะทำให้ผู้ชายจะเมาตีปูโจ๊ะ (หมดความรู้สึกทางเพศ) เหมือนกับเป็นการทำหมั่น ซึ่งถือว่าบาป พ่อหมอไทใหญ่ก็พูดทำนองเดียวกันว่า กินหญ้าต่อยหุบแล้ว จะทำให้ไม่อยากเข้าหาผู้หญิง แน่นอนว่าปุถุชนคงไม่ชอบ แต่สำหรับพระภิกษุ คงช่วยให้ท่านเจริญในธรรมได้ดี

หมอยาพื้นบ้านในทุกภาค นิยมนำใบไมยราบมาใช้รักษาแผล ทั้งแผลสด และแผลเรื้อรัง แผลพุพอง ฝี หนอง ผดผื่นคัน เริม งูสวัด โดยการใช้ทั้งห้า ต้มกินแก้ปวดหลัง ปวดเอว ปวดเมื่อย ปวดหัว ขับปัสสาวะ ขับนิ่ว แก้ไตพิการ แก้เบาหวาน ในตำรายาสมุนไพรไทยระบุว่า ไมยราบมีรสจืดเฝื่อน มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ ระดูขาว และแก้ไตพิการ

สำหรับผู้หญิงแล้ว ไมยราบมีสรรพคุณที่น่าสนใจ คือ การใช้ชำระล้างจุดซ้อนเร้น และทำให้กระชับขึ้น ซึ่งเป็นสรรพคุณที่พ่อหมอแม่หมอภาคใต้ และหมอยาไทใหญ่บอกตรงกัน นอกจากนี้ยังมีการศึกษาวิจัยพบว่า ไมยราบเป็นสมุนไพรที่ช่วยฆ่าเชื้อโรคได้ดี ทั้งยังเป็นพืชในตระกูลถั่ว ซึ่งส่วนใหญ่มีสารไฟโตเอสโตรเจนที่เป็นสารธรรมชาติ มีคุณสมบัติคล้ายกับฮอร์โมนเพศหญิง จึงได้สอดคล้องกับการที่นำมาใช้ในสรรพคุณดังที่กล่าว

ประเทศอาเซียนบางประเทศ มีผลิตภัณฑ์ไมยราบแคปซูล ขึ้นทะเบียนเป็นยาช่วยให้นอนหลับ ประเทศไทยมีกลุ่มแม่บ้าน นำไมยราบทั้งห้า ทำเป็นชาเพื่อขับนิ่ว แก้ปวดเมื่อย ในตำรับยาบำรุงสุขภาพหมอยาอีสาน ใช้เป็นตัวยาหลัก ต้มรวมกับใบหม่อน เตยหอม คำฝอย และทองพันชั่ง ดื่มเป็นชาสมุนไพร บำรุงสุขภาพ และแก้ปวดหลัง

จากการศึกษาวิจัยสมัยใหม่พบว่า ไมยราบมีฤทธิ์ต้านเชื้อแบคทีเรีย ต้านเชื้อรา แก้ปวด แก้ไข ต้านการเกร็งของกล้ามเนื้อ แก้ปวด แก้อักเสบ ทำให้แผลหายเร็ว ขับปัสสาวะ คลายเครียด ทำให้ง่วงนอน ซึ่งล้วนแต่เป็นการสนับสนุนการใช้ของคนโบราณทั้งสิ้น ฉะนั้นจึงเป็นสมุนไพรอีกตัวหนึ่ง ที่มีศักยภาพในการพัฒนาเป็นยา และผลิตภัณฑ์สุขภาพ เช่น ทิงเจอร์รักษาแผล แก้ผดผื่นคัน ชาสมุนไพรคลายเครียด น้ำยาชำระล้างจุดซ้อนเร้น

ยาสำหรับชำระล้างจุดซ้อนเร้น นำไมยราบทั้งห้า ล้างให้สะอาด นำมาหั่น ตากแดดให้แห้ง ใช้ประมาณ 5 กรัม ต้มน้ำประมาณ100 ซีซี. ลดไฟลง แล้วต้มต่อไปอีก 15 นาที กรองเอาน้ำไว้ใช้ล้างจุดซ่อนเร้น ช่วยกระชับและดับกลิ่น ยาแก้ตกขาว โดยใช้ไมยราบ หญ้าหวาดหลุบ (หญ้าคมปาว) นำทั้งสองมาต้มดื่ม และต้มอาบ ยาบำรุงสตรีหลังคลอด นำรากสดของไมยราบ 3-5 ราก ต้มน้ำดื่ม ครั้งละราวครึ่งแก้วน้ำชา ดื่มวันละ 2-3 ครั้ง ยาแก้เบาหวาน นำไมยราบทั้งต้น มาสับตากแดด ผสมกับครอบฟันสี มาต้มน้ำดื่ม ยาแก้นิ้ว ขับปัสสาวะ บวม นำไมยราบทั้งห้ามาต้มดื่ม ยาบรรเทาอาการบวมจากพิษแมลงสัตว์กัดต่อย นำใบไมยราบมาขยี้ แล้วแปะตรงที่มีอาการ ยาแก้ฝีหนองหรือตุ้ม นำไมยราบทั้งห้าส่วน มาต้มน้ำทั้งดื่ม-อาบ ส่วนรากใช้ทา ยาแก้ปวดเอว ใช้เข้ากับจีผาแตก และเครือไมยราบ มาต้มดื่ม


ข้อควรระวัง

- ไม่ควรรับประทานต่อเนื่องกันเป็นเวลานานเพราะมีฤทธิ์ต่อสมองส่วนกลาง

- ไม่ควรใช้ในสตรีที่มีครรภ์และหญิงให้นมบุตร

- ไม่ควรใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปี