งานบูชาดาวนพเคราะห์

วัดเขตร์นาบุญญาราม
บันทึกวัฒนธรรม

เมื่อไม่นานมานี้ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย หรือ ททท. มีการจัดงานแถลงข่าว งานบูชาดาวนพเคราะห์ วัดเขตร์นาบุญญาราม จังหวัดจันทบุรี ณ บริเวณชั้น 1 อาคารสำนักงานใหญ่ การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ถนนเพชรบุรี กรุงเทพฯ

ภายในงานดังกล่าว มีการเชื้อเชิญผู้เชี่ยวชาญ การท่องเที่ยวด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ อาจารย์คฑา ชินบัญชร ขึ้นบนเวที กล่าวถึงอานิสงส์ ของการได้เข้าร่วม ในพิธีบูชาดาวนพเคราะห์ ว่าก่อให้เกิดความเจริญรุ่งเรือง นำมาซึ่งยศบรรดาศักดิ์ มีอายุยืนนาน และสุขภาพร่างกายแข็งแรง อีกทั้งยังส่งผลแก่บิดามารดา และญาติมิตรสหายทั้งหลาย ที่มีชีวิตอยู่และที่ล่วงลับไปแล้ว จะได้รับผลบุญกุศลโดยทั่วกัน ด้วยการสัมผัสแห่งธรรมและดวงดาว จากการที่ได้อธิษฐานจิตสั่งสมบารมี หรือกราบขอพรต่อดาวนพเคราะห์

วันจัดงานจริง ยังไปกับ ททท. และก็ถึงวัดบ่ายสาม

วัดเขตร์นาบุญญาราม ตั้งอยู่บนถนนขวาง ตำบลตลาด อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี นามเดิมมีชื่อว่า วัดเพื๊อกเดี้ยนตื่อ โดยคำว่า เพื๊อก แปลว่า บุญ ส่วนคำว่า เดี้ยน แปลว่า นา และคำว่า ตื่อ แปลว่า วัด หรือยังมีอีกนามหนึ่งที่ว่า ฮกชั่งยี่ ซึ่งได้ก่อตั้งมาประมาณปี 2377 สมัยรัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว จนกระทั่งปี 2439 ในสมัยรัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้าฯพระราชทานนาม แก่วัดในการปกครอง ของคณะสงฆ์อนัมนิกาย พร้อมกันทั้ง 3 วัด ได้แก่ วัดเขตร์นาบุญญาราม จังหวัดจันทบุรี วัดถาวรวราราม จังหวัดกาญจนบุรี และวัดสมณานัมบริหาร กรุงเทพมหานคร

มีหลักฐานเรื่องการพระราชทานนามวัด จากท่านพระครูคณานัมสมณาจารย์ เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ.2498 ความว่า พระบาทสมเด็จพระบรมบพิตร พระราชสมภารเจ้า แห่งประเทศไทย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชูปถัมภ์ แก่คณะสงฆ์อนัมนิกาย ทั้งในด้านศาสนกิจ และสังฆานุเคราะห์ อันควรแก่สมณะวิสัยโดยลำดับ ด้วยวัดที่ตั้งอยู่ในท้องที่ ตำบลตลาดขวาง อำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี มีนามวัดเป็นภาษาและอักษรจีน มิได้ปรากฏชัดแก่ผู้อ่านภาษาและอักษร ไม่ได้เพื่ออนุวัตตามที่ พระบาทสมเด็จพระบรมบพิตร พระราชสมภารเจ้า เอกอัครศาสนูปถัมภก จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯพระราชทานนามวัดของอนัมนิกาย เป็นภาษาไทย ได้ขอตั้งในนามว่า วัดเขตร์นาบุญญาราม

โดยบรรยากาศที่อึกกระทึกคึกคัก หลวงพี่พูน-องสมุห์ ฐานันดร เหว่ทัน เดินเข้ามาเล่าความเป็นมาของงานว่า งานบูชาดาวนพเคราะห์ ณ วัดเขตร์นาบุญญาราม เป็นพิธีกรรมประจำปี ที่ทำกันมานานราว 100 กว่าปี โดยมีการจุดเทียนบูชาดาวนพเคราะห์ ในแต่ละปีของนักษัตรทั้งสิบสอง เพื่อการเสริมบารมีเสริมดวง รวมถึงการแก้ปีชง แบบความเชื่อของชาวจีน ในพระอนัมนิกาย คือ พระญวน-พระเวียดนาม ที่วัดเขตร์นาบุญญาราม

ปีนี้เป็นปีแรกในรอบ 180 ปี ที่มีการสร้าง องค์ดาวนพเคราะห์ ทั้ง 9 องค์ เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ผู้ที่มาร่วมงาน โดยมีการเบิกเนตรตามประเพณีอนัมนิกายในแบบโบราณ จากนั้นจึงมีการอัญเชิญในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เพื่อมาเป็นองค์ประธานในพิธี

สำหรับงานบูชาดาวนพเคราะห์ มาจากความเชื่อที่ว่า ก่อนที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า จะเข้าไปสู่ปรินิพพานแล้ว ได้ทรงแผ่บารมีความเมตตากรุณา แก่สรรพสัตว์ไว้มาก ครั้นเมื่อปรินิพพานไปแล้ว จึงได้จุติเป็นเทพยดาประจำดาวนพเคราะห์ทั้ง 9 พระองค์ ได้แก่ พระอาทิตย์ พระจันทร์ พระอังคาร พระพุธ พระพฤหัสบดี พระศุกร์ พระเสาร์ พระราหู และพระเกตุ พร้อมกับปฏิญาณตนไว้ว่า จะแผ่เมตตาแก่สรรพสัตว์ ที่เกิดในโลกนานถึง 4 กัลป์

พระผู้ดูแลวัด-หลวงพี่พูน วกมากล่าวการสะเดาะเคราะห์ว่า "จะกระทำหลังตรุษจีนไปแล้ว 4 วัน ภายในระยะเวลาหนึ่งเดือน โดยที่มีพระอิศวร และเทวดาฟ้าดิน พร้อมดวงดาวนพเคราะห์หนึ่งปี มาโปรดสัตว์ทั้งหลาย ซึ่งชาวจีนมีความเชื่อว่า วันชิวอิก วันชิวอี้ และวันชิวซา ให้ไปไหว้ขอพรในวันปีขึ้นใหม่ จากนั้นทำพิธีกรรมสะเดาะเคราะห์ หรือทำพิธีกรรมแก้ปีชง สำหรับในเรื่องการจุดเทียน เพื่อการสะเดาะเคราะห์ จะใช้เทียนที่เรียกว่า 'เทียนชันษา' หรือ 'เทียนเสวยดวงดาวนพเคราะห์' โดยในสมัยก่อน จะกระทำให้กับคนใกล้ชิด ซึ่งคนโบราณทราบกันดี แต่เมื่อราว 4-5 ปีที่ผ่านมา ได้เผยแพร่ออกไป และให้ความสำคัญกันมาก"

พระพุทธศาสนามหายานฝ่ายอนัมนิกาย ได้รับการถ่ายทอดและปฏิบัติในรูปแบบพิธีกรรมทางศาสนา โดยเมื่อพิจารณาถึงพิธีกรรมต่างๆ ของทางวัดเขตร์นาบุญญาราม ที่เกิดขึ้นในแต่ละปีแล้วนั้น พิธีกรรมสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ พิธีกรรมประจำปี พิธีกรรมที่เกี่ยวกับชีวิต และพิธีกรรมอื่นๆ "...ฝ่ายทางหลวงพี่ จะไม่มีการเทศนา ให้กับญาติโยม แต่จะเก่งทางศาสนพิธี อย่างพิธีกงเต็ก พิธีซิกโก คือ พิธีทิ้งกระจาด เป็นไทยทานให้กับสรรพสัตว์ และพิธีกรรมการสะเดาะพระเคราะห์ ซึ่งเป็นการจุดเทียนถวาย ต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย ต่อดวงดาวนพเคราะห์ทั้ง 9 โดยมีองค์ประทานเป็นพระอิศวร รวมถึงมีพะเก่ง ในการจดชื่อนามสกุล วัน เดือน ปีเกิด ของแต่ละคน ส่งสารขึ้นต่อพระอิศวร ให้ได้รับรู้ว่า ในปีนี้มีชื่อนามสกุล วัน เดือน ปีเกิด...คนนี้ ได้ทำการส่งสารให้ต่อพระอิศวร เพื่อจะได้อนุโมทนาบุญกับเรา" หลวงพี่พูนเสริม

งานประจำปี...พิธีบูชาดาวนพเคราะห์ ของวัดเขตร์นาบุญญาราม จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ในช่วงเดือนแรกของปีตามปฏิทินของอนัม-จีน จะตรงกับเดือนกุมภาพันธ์ ถึงเดือนมีนาคมของทุกปี โดยมากจัดพิธีประมาณ 5 วัน หรืออาจมากกว่านั้น ตามความเหมาะสม ช่วงวันแรกของพิธีการสงฆ์อนัมนิกาย ทำการประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ ที่เปิดพิธีกันในช่วงเวลาเช้า ตามด้วยการสวดพระพุทธมนต์ เพื่อความเป็นสิริมงคล ส่วนวันที่สองของงานในตอนหัวค่ำ พระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์ พร้อมกับทำพิธีสะเดาะเคราะห์ ให้กับบรรดาผู้ที่มาทำบุญ ด้วยการเดินเวียนเทียนรอบโบสถ์ 3 รอบ แล้วจึงมีการถวายเทียน หรือการจุดเทียน ตามแต่เพศ อายุ และปีนักษัตร เพื่อจะได้ไปตรวจสอบ ต่อดาวนพเคราะห์ในปีนั้นๆ ซึ่งพระองค์ใดเข้ามาเสวยสุข จะมีคุณ-โทษที่แตกต่างกันไป และถึงมาจุดเทียนตามแบบสัญลักษณ์ในดวงดาว

ในระหว่างพิธีกรรม จะมีการถวายเครื่องสักการบูชาตามความเชื่อแก่เทพยดาต่างๆ พร้อมกันกับเทพยดานพเคราะห์ทั้ง 9 ที่เสวยอายุประจำปีของมนุษย์ โดยเครื่องสักการบูชา ได้แก่ เจไฉ่...อาหารเจแห้ง อย่างพวกเห็ดหอม วุ้นเส้น ดอกไม้จีน เห็ดหูหนู และฟองเต้าหู้ อีกทั้งยังมีผลไม้และน้ำสะอาด ซึ่งน้ำสะอาดนำไปทำเป็นน้ำพระพุทธมนต์

หลวงพี่พูนตอบคำถามเราว่า

...ที่ถามหลวงพี่ว่า ทำพิธีให้ผู้อื่นได้หรือไม่ ทำได้...แต่จากร้อยได้หกสิบ ด้วยการอธิษฐานแต่ละคน หรือจิตในการจุดบูชา...ไม่เหมือนกัน แล้วที่ถามหลวงพี่ว่า ทำนอกวัดหรือทำที่บ้านได้หรือไม่...ไม่ได้ เพราะด้วยการทำพิธีภายในวัดนั้น ได้มีการอัญเชิญพระอิศวร และดวงดาวนพเคราะห์ทั้ง 9 ลงมาสู่เทวสถาน

หลังจากสนทนากับหลวงพี่พูนพักใหญ่ เราตามชมขบวนแห่รอบเมือง อันประกอบไปด้วย ขบวนเต๋าเล่าง่วนกุน-พระมารดาแห่งดวงดาว ขบวนไทเยือง-พระอาทิตย์ ขบวนไท่อ็อม-พระจันทร์ ขบวนหมอกดึ๊ก-พระอังคาร ขบวนหวาดึ๊ก-พระพุธ ขบวนโถดึ๊ก-พระพฤหัสบดี ขบวนไทบัด-พระศุกร์ ขบวนถีดึ๊ก-พระเสาร์ ขบวนราโห้ว-พระราหู ขบวนเก้โด่-พระเกตุ ขบวนหน่ำเต้าแชกุง-เทพผู้ถือบัญชีเกิด และขบวนปั๊กเต้าแชกุง-เทพผู้ถือบัญชีตาย

และยังอลังการอย่างยิ่ง ด้วยขบวนสิงโตมังกร ขบวนเองกอ ขบวนธงอวยพร ล่อโก๊ว อีกทั้งได้กราบไหว้สักการะบูชา ต่อองค์ดาวนพเคราะห์ ซึ่งประทับเหนือเกี้ยวอันงดงาม ที่ได้เสด็จออกมาประทานพร เพื่อจะได้เป็นปฐมฤกษ์ของงานอีกด้วย

ก่อนกลับบ้านได้ทำพิธีบูชาดาวนพเคราะห์

ผมเริ่มกล่าวนะโม 3 จบอยู่ภายในจิตใจ แล้วตามด้วยคำอธิษฐาน เพื่อการบูชาต่อดาวนพเคราะห์ว่า ข้าพเจ้า...ขอนอบน้อมถวายเครื่องสักการบูชา เป็นพุทธบูชา ธรรมบูชา สังฆบูชา บูชาบารมีต่อคุณพระศรีรัตนตรัยทั้งสาม กับคุณพระพุทธทั้งสิบทิศ และมวลหมู่เทพยดาอินทร์พรหมทั้งหลาย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายในสากลโลกนี้ ข้าพเจ้าขอนอบน้อมถวายเทียนอายุวัฒนะ แด่ดาวนพเคราะห์ทั้งเก้า ซึ่งมีพระอาทิตย์ พระจันทร์ พระอังคาร พระพุธ พระพฤหัสบดี พระศุกร์ พระเสาร์ พระเกตุ และพระราหู โดยพระองค์มีจิตต์เจตน์จำนงหมาย ได้ลงมาอภิบาลคุ้มครอง ปกป้องชันษาของข้าพเจ้าในปีนี้ ในปีนี้ข้าพเจ้าได้ต้องดาวนพเคราะห์ องค์นอกก็ดี หรือองค์ในก็ดี ขอแต่พระองค์ทรงโปรดมีเมตตา ประทานพรปัดเป่า ให้ข้าพเจ้าปราศจากโพยภัย เสนียดจัญไร และสิ่งอันตรายทั้งปวง ที่จะบังเกิดขึ้นกับตัวข้าพเจ้า และบุคคลภายในครอบครัว ข้าพเจ้าขอซึ่งความสุข ความเจริญ และชีวิตอันรุ่งโรจน์แจ่มใส จะได้ไปประกอบกิจการงาน และภารกิจต่างๆอันใดก็ตาม ขอให้มีความเจริญรุ่งเรือง ยิ่งขึ้นไปด้วยเทอญ...สาธุๆๆ

วัดเขตร์นาบุญญาราม ทำหน้าที่ศูนย์กลางความเชื่อ ความศรัทธาของชาวจันทบุรี ต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในเทศกาลต่างๆ เป็นอย่างดีไม่มีวันเสื่อมคลาย