แกงหมาน้อย

อรุณสวัสดิ์ ตลาดเช้า

​"แกงอะไรคะป้า"

"แกงหมาน้อย อร่อยดีนะ ลองชิมมั้ย?"

หากใครไม่เคยรู้มาก่อน อาจตกใจว่าตลาดเช้าที่เชียงราย มีอาหารที่ปรุงจากสุนัขตัวน้อยด้วย! จริงๆแล้ว แกงที่เห็นเป็นก้อนสี่เหลี่ยมเหมือนวุ้นน่าทานนี้ ก็คืออาหารที่ทำมาจาก "เครือหมาน้อย"!

"หมาน้อย" หรือบางแห่งเรียก "หมอน้อย" "กรุงเขมา" เป็นพืชอย่างหนึ่ง เป็นเถาเลื้อย ใบกลมรูปหัวใจ อยู่ตามชายทุ่งนา ที่สามารถนำมาทำอาหารได้ทั้งหวานและคาว ใบเครือหมาน้อยมีสารเพคตินที่มีคุณสมบัติในการแข็งตัว เหมือนผงวุ้นเลย ชาวบ้านชอบนำมาทำอาหารได้ทั้ง ลาบหมาน้อย แกงหมาน้อย น้ำพริกหมาน้อย ฯลฯ และของหวาน คือ วุ้นหมาน้อย ที่บางทีก็ใส่น้ำใบเตยลงไปด้วย หรือกินแบบหวานเย็น ใส่น้ำเชื่อม น้ำแข็ง ก็ได้

วิธีปรุงอาหารจากเครือหมาน้อย จะต้องนำใบหมาน้อยสีเขียวเข้มๆมาขยํากับนํ้า แล้วกรองเอากากออก ทิ้งไว้จะแข็งตัวเหมือนวุ้น เครือหมาน้อย ช่วยเพิ่มกากอาหารให้กับลำไส้ จึงช่วยขับถ่าย หมอพื้นบ้านใช้เครือหมาน้อยแก้ปวดเมื่อยตามตัว แก้ไข้ และยังมีการนำเครือหมาน้อย มาบดเป็นผงใช้พอกหน้า พอกสิว ช่วยทำให้ผิวพรรณเต่งตึง นอกจากนี้ยังมีการนำไปทำเจลลดไข้ ได้อีกด้วย

ที่มาของชื่อ "หมาน้อย" ก็เพราะใบของเครือหมาน้อยมีขนปกคลุมหนามัน นุ่มๆเหมือนขนหมาน้อย นั่นเอง นึกถึงเพื่อนคนเหนือที่ชอบรำพึงยามผิดหวังจากใครที่สัญญาไว้ว่า

"จุ๊หมาน้อยขึ้นดอย อีกแล้ว" เป็นคำพูดที่ทั้งน่ารักและน่าสงสารจริงๆ