ดวงใจอันมืดมิด

คิดเห็นประเด็นข่าว

เจ้าหน้าที่สอบสวนกรณีเครื่องบินของสายการบินเยอรมันวิงส์ เที่ยวบิน 4ยู 9525 ที่ประสบอุบัติเหตุตกบริเวณเทือกเขาแอลป์ในฝรั่งเศส เมื่อวันที่ 24 มีนาคม ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 150 ราย เปิดเผยว่า ข้อมูลที่ได้จากการตรวจกล่องดำที่สองที่บันทึกข้อมูลการบินที่ค้นพบเป็นการยืนยันข้อสันนิษฐานก่อนหน้านี้ที่ว่า อันเดรียส ลูบิตซ์ นักบินผู้ช่วยจงใจบังคับเครื่องบินให้ตกด้วยการตั้งโปรแกรมการบินอัตโนมัติให้เครื่องบินลดระดับเพดานบินมาอยู่ที่ 100 ฟุต นอกจากนี้จากการตรวจสอบประวัติการค้นหาข้อมูลในแท็บเล็ตของลูบิตช์พบว่า เขาเคยค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับวิธีฆ่าตัวตาย รวมถึงข้อมูลเกี่ยวกับการรักษาความปลอดภัยของประตูห้องนักบินก่อนเกิดเหตุด้วย

ก่อนหน้านั้น นิวยอร์กไทม์ส เป็นสื่อรายแรกที่รายงานผลการวิเคราะห์ วอยซ์ เรคอร์เดอร์ ของไฟลท์ 9525 ออกมาสู่สาธารณชน โดยอ้างจากทีมสืบสวนสอบสวนที่ระบุว่า หลังเครื่องบินลำนี้บินขึ้นจากสนามบินบาร์เซโลนาเพียง 20 นาที กัปตันซอนเดนไฮเมอร์ได้ผละออกจากห้องนักบินมอบการควบคุมเครื่องไว้กับ อันเดรียส ลูบิตส์ เป็นการชั่วคราว แต่เมื่อกลับมายังห้องนักบินอีกครั้งในอีก 2-3 นาทีต่อมากลับพบว่าประตูห้องนักบินล็อก เครื่องบันทึกเสียงในห้องนักบินทำหน้าที่เล่าความเป็นไปในขณะนั้นว่า มีเสียงหายใจผ่านหน้ากากออกซิเจนของ อันเดรียส ลูบิตซ์ ผ่านไปไม่นานมีเสียงเคาะประตูเริ่มดังขึ้น เสียงตะโกนของกัปตันให้เปิดประตู เสียงเคาะ เสียงทุบ เสียงกระแทกประตู และในตอนท้ายมีเสียงตะโกนของกัปตันที่พยายามจะพังประตูเข้าไป นอกจากนี้จากวิดีโอคลิปที่บันทึกไว้หยาบๆ พบความโกลาหลท้ายห้องโดยสาร เสียงชุลมุนวุ่นวาย เสียงคำสวดอ้อนวอนพระเจ้าหลากหลายภาษาดังระงมอย่างชัดเจน

อันเดรียส ลูบิตส์ กลายเป็นกรณีศึกษาที่ยังไม่มีคำตอบว่า อะไรคือแรงบันดาลใจให้ชายวัย 27 ปี จึงจงใจนำผู้โดยสารทั้งหมดไปสู่เส้นทางมรณะพร้อมกับตัวเขาอย่างน่าเศร้า ซึ่งเมื่อแกะรอยจากการสืบค้นภูมิหลังชีวิตย้อนกลับไป จึงได้พบว่าเขาเคยเข้ารับการรักษาโรคซึมเศร้าก่อนที่จะหายแล้วกลับมาทำงานที่ต้องรับผิดชอบความปลอดภัยของคนจำนวนมากบนเครื่องบิน หลายปีก่อนหน้าเขาเคยเข้ารับการรักษาอาการทางจิตที่มีความเสี่ยงในการฆ่าตัวตาย แต่ลูบิตส์ไม่เคยพยายามฆ่าตัวตายหรือก่อความรุนแรงกับใครเลย กระนั้นสื่อบางสำนักรายงานว่า นักบินผู้ช่วยรายนี้อาจมีอาการป่วยที่ปกปิดนายจ้าง โดยกระทรวงสาธารณสุขเยอรมนี ระบุว่าข้อมูลของคนไข้ แพทย์สามารถปกปิดเอาไว้ได้ตราบใดที่อาการป่วยไม่ส่งผลกระทบต่อบุคคลอื่น ขณะที่แฟนสาวของลูบิตส์ออกมาเปิดเผยร่องรอยผ่านคำพูดของเขาว่าจะทำบางสิ่งที่ทำให้ทุกคนต้องจดจำชื่อของเขา

อย่างไรเสียคนทั้งโลกก็ยังรอคอยปริศนาที่นำมาสู่โศกนาฏกรรมครั้งนี้ แม้จะไม่มีใครกล้าชี้ว่า ปัญหาสุขภาพ และภาวะหดหู่ซึมเศร้า ตลอดจนภาวะผิดปกติทางสายตาจะเป็นสาเหตุของการจบชีวิตอย่างสยดสยองและเลือดเย็นเกินกว่าคนธรรมดาจะเลือกทำ

ภายหลังเกิดกรณีศึกษาเช่นนี้มีการตรวจค้นข้อมูลพบความจริงสะเทือนขวัญว่า อันเดรียส ลูบิตส์ ไม่ใช่นักบินคนแรกที่ลงมือกระทำฆาตกรรมหมู่และอัตวินิบาตกรรมไปพร้อมๆกัน เดือนธันวาคม ค.ศ.1997 กัปตันซู่ เว หมิง นำเครื่องบินโบอิ้ง 737 ของสายการบิน ซิลค์ แอร์เวยส์ ที่เพิ่งขึ้นจากสนามบินชางงีของสิงคโปร์ปักหัวดิ่งด้วยความเร็วเหนือเสียงขณะอยู่ที่เพดานบิน 10,600 เมตร คร่าชีวิตทั้งหมด 104 คน เดือนตุลาคม ค.ศ.1999 เครื่องบินอียิปต์แอร์ เที่ยวบิน 990 นักบินผู้ช่วยสติแตกก่อเหตุแย่งคันบังคับกัปตันนำเครื่องบินดิ่งลงสู่มหาสมุทรพร้อมผู้โดยสารทั้งลำ 217 ชีวิต ก่อนวาระสุดท้ายเขาคำรามว่า ข้าเชื่อถือในองค์พระเป็นเจ้า ต่อมา เดือนพฤศจิกายน ค.ศ.2013 เครื่องบินเอ็มเบรเออร์ 190 ของสายการบินแอลเอเอ็มบินจากสนามบินโมซัมบิกบนเส้นทางสู่แองโกล่าโหม่งโลกที่นามิเบีย เหตุเกิดขณะนักบินผู้ช่วยขออนุญาตเข้าห้องน้ำ กัปตันซึ่งเพิ่งประสบปัญหาชีวิตสมรสหมาดๆ ภรรยาหย่าร้างและลูกชายคนเดียวต้องไปอยู่กับแม่เขาได้ลดระดับเครื่องลง 3 ระดับต่อเนื่องกัน แล้วยังเร่งการลดระดับลงเรื่อยๆจนไม่สามารถแก้ไขใดๆได้

มีการคาดการณ์กันว่าปัจจุบันทั่วโลกป่วยเป็นโรคไบโพลาร์ประมาณ 27 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ1-2 ของประชากรโลก ในจำนวนนี้ร้อยละ20 ประสบความสำเร็จในการฆ่าตัวตาย ในประเทศไทย มีการศึกษาใน พ.ศ.2555 ประเมินว่ามีผู้มีปัญหาสุขภาพจิตที่ต้องเข้าถึงบริการ 10 ล้านคน เป็นโรคไบโพลาร์ราว 1 ล้านคน มากเป็นอันดับสอง รองจากโรคจิตเภท แต่การเข้าถึงบริการของผู้มีปัญหาสุขภาพจิตยังต่ำกว่าโรคทางกายอยู่มาก โดยมีการเข้าถึงบริการเพียงร้อยละ 61 เท่านั้น ทำให้กระทรวงสาธารณสุขได้ตั้งเป้าหมายที่จะเพิ่มการเข้าถึงบริการของผู้ป่วยจิตเวชโดยโรงพยาบาลศูนย์โรงพยาบาลทั่วไปอย่างน้อย 1 แห่งต้องจัดหอผู้ป่วยเพื่อดูแลรักษาเช่นเดียวกับ โรงพยาบาลด้านจิตเวช และพัฒนาศักยภาพห้องฉุกเฉินโรงพยาบาลใหญ่ 33 แห่งให้ดูแลผู้ป่วยจิตเวชในภาวะวิกฤตได้ โดยกระจายยารักษาโรคเฉพาะจิตเวช เช่น ยาต้านโรคจิต ยาควบคุมอารมณ์ ยาต้านเศร้า ยาคลายเครียด ยากันชัก

พญ.อภิสมัย ศรีรังสรรค์ ผู้อำนวยการศูนย์จิตรักษ์กรุงเทพ โรงพยาบาลกรุงเทพ ให้ข้อมูลว่า ประเทศไทยอาจไม่คุ้นเคยกับโรคไบโพลาร์มากนัก แต่ในต่างประเทศรู้จักกันดี อย่างกรณีนักบินผู้ช่วยของสายการบินเยอรมัน วิงส์ ที่คาดการณ์กันว่าเป็นต้นเหตุของโศกนาฏกรรมเครื่องบินตกทำให้ผู้โดยสารเสียชีวิตทั้งลำ ก็พบว่าป่วยเป็นโรคไบโพลาร์เช่นกัน ถือเป็นโรคที่มีความรุนแรงและสังเกตพฤติกรรมผู้ป่วยได้ยากเพราะจะไม่แสดงอาการ แต่จะมีลักษณะเหมือนคนนิสัยไม่ดีทั่วไป เช่น มีพฤติกรรมเปลี่ยนไปจะร่าเริงผิดปกติ เศร้าผิดปกติ หากพบญาติหรือคนใกล้ชิดมีลักษณะอาการเช่นนี้ ให้รีบพาพบจิตแพทย์เพื่อบำบัดรักษาเป็นการด่วน เช่นเดียวกับ พญ.พรรณพิมล วิปุลากร รองอธิบดีกรมสุขภาพจิต ที่ให้ทัศนะว่า ไบโพลาร์เป็นโรคที่รักษาหายได้ แต่ต้องได้รับกำลังใจ และรักษาอย่างต่อเนื่อง เพราะหากไม่รับการรักษาติดตามดูแลจะกลับเป็นซ้ำได้อีกถึงร้อยละ 80-90 โดยมีกลุ่มเสี่ยง ได้แก่ ผู้ที่มีญาติเป็นโรคซึมเศร้า มีวงจรการกิน การนอนผิดปกติ รวมถึงคนใช้สารเสพติด ผู้ป่วยสามารถขอรับบริการปรึกษาฟรีได้ที่สายด่วน 1323 ตลอด 24 ชั่วโมง

มีการวิเคราะห์ว่าสาเหตุที่การคัดกรองผู้มีอาการทางจิตเป็นเรื่องยากลำบากจนทำให้อาการของผู้ป่วยลุกลามจนถึงขั้นก่อเหตุร้ายกับคนทั่วไป เพราะความรู้สึกที่ไม่ดีมีความเข้าใจผิดของสังคมที่ปลูกฝังให้เกิดความเชื่อว่าผู้ป่วยด้วยโรคเหล่านี้มีความน่ารังเกียจ ชื่อทางการที่แพทย์ใช้อาจก่อให้เกิดการสื่อสารที่ไม่ดี ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกไม่ดีต่อตัวเอง เช่น ไบโพลาร์ หรือโรคอารมณ์สองขั้ว เป็นโรคที่ขณะอาการกำเริบผู้ป่วยจะมีปัญหาในการควบคุมและแสดงอารมณ์ โดยบางช่วงอาจมีอารมณ์เบื่อเศร้าติดต่อกันหลายสัปดาห์ แต่บางช่วงกลับมีอารมณ์หงุดหงิดหรือครึกครื้นมากกว่าปกติเป็นสัปดาห์เช่นกัน

ก่อนหน้านี้มีการหารือระหว่างผู้เชี่ยวชาญทางด้านสุขภาพว่า โรคบางโรคมีชื่อที่ทำให้คนเข้าใจผิดเกี่ยวกับอาการ เช่น โรคจิตเภท หรือ Schizophrenia ซึ่งมาจากภาษากรีก Skhizein แปลว่าแยก และ phren แปลว่าใจ โรคจิตเภทจึงมีความหมายถึงใจแยก ตั้งขึ้นมานานแล้วแต่วงการแพทย์ยังไม่ก้าวหน้า เพราะต้องการสื่อว่าเป็นโรคที่ทำให้ผู้ป่วยคิดแปลกแตกต่างจากคนเดิมหรือคนทั่วไปเหมือนกับมีหลายคนในร่างเดียวกัน ปัจจุบันพิสูจน์ในทางการแพทย์แล้วว่า โรคนี้เป็นโรคที่เกี่ยวกับสมองไม่เกี่ยวกับการมีหลายคนในร่างเดียวกันแต่อย่างใด แต่คนทั่วไปก็ยังเข้าใจว่า จิตเภท เป็นโรคที่น่ากลัวและอันตราย เป็นโรคที่เกิดจากจิตใจก้าวร้าวซ่อนอยู่ในตัวซึ่งเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน ส่วนโรคไบโพลาร์ ถ้านึกถึงอารมณ์สองขั้วหรือคนสองบุคลิก ก็จะไม่มีใครอยากบอกว่าตัวเองเป็นโรคนี้ และไม่ยอมเข้ารับการรักษาเช่นเดียวกัน

คดีสะเทือนขวัญฆ่าล้างครัวที่เกิดจากสภาพจิตใจของผู้ลงมือซึ่งเกิดขึ้นจนเป็นข่าวพาดหัวในหน้าหนังสือพิมพ์ ชวนให้สลดหดหู่นับวันจะมีแนวโน้มสูงขึ้น ด้วยปัจจัยเสี่ยงของสังคมไทยที่มีความอ่อนแอมากขึ้น และความสัมพันธ์ในลักษณะพึ่งพาซึ่งกันและกันได้ลดน้อยลงเปลี่ยนมาเป็นการแข่งขันชิงดีชิงเด่น เอาตัวรอด แบบตัวใครตัวมัน

บ้างอาจเห็นว่าพอจะหันหน้าเข้าหาวัด ก็ไม่พบหนทางแห่งความสว่างทางใจ มีแต่พุทธพาณิชย์และความเจริญทางวัตถุขาดหลักคิดทางธรรมที่ถูกต้องตามคำสั่งสอนขององค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระผู้ทรงเป็นศาสดาค้นหาทางดับทุกข์มาให้แก่พุทธศาสนิกชนเป็นเวลา กว่า 2,600 ปี แต่จงเชื่อเถิดโดยเนื้อแท้แห่งธรรมะยังคงเป็นสัจธรรมที่นำไปสู่หนทางแห่งความสงบสุขทางใจได้ทุกเมื่อ