"พี่ไม่เคยรู้สึกเป็นภาระเลยค่ะ" เป็นคำพูดง่ายๆตรงไปตรงมาจากปากของผู้หญิงคนหนึ่งต่อการดูแลหมาแมวจำนวนมาก เธอที่มีอาชีพช่างตัดเสื้อซึ่งอยู่กับลูกสาวและกับหลานสาวอีก ๑ คน กับเด็กๆหมาแมวอีกหลายชีวิตในบ้านหลังเล็กๆ

เธอบอกว่า "คน" ต่างหาก ที่ทำให้รู้สึกเป็นภาระกันชั่วชีวิต แต่ทั้งนี้ก็เป็นภาระที่ทำให้เธอมีพลังทำงานหนักด้วยความรักและความหวังที่ว่า หลานของเธอจะได้เรียนหนังสือ จะมีความรู้ มีการงานที่ดี และที่สำคัญอยู่รอดปลอดภัยด้วยการพึ่งตัวเองได้ ในวันข้างหน้าซึ่งนับวันโลกและสังคมจะซับซ้อนและอยู่ยากขึ้นเรื่อยๆ
การพูดคุยระหว่างเราเป็นไปอย่างธรรมดาและธรรมชาติในการสนทนาถามไถ่สารทุกข์สุกดิบกันตามประสาคนรักหมาแมวเหมือนกัน และบางประโยคของเธอทำให้ฉันถึงกับอึ้งและเงียบงันด้วยอับจนถ้อยคำ...เพราะถ้อยคำง่ายๆนั้นทำให้ฉันทั้งซาบซึ้งและชื่นชมหัวใจเธอ

บ้านหลังเล็กๆในดงดอกหญ้าและต้นหญ้าก็สูงๆต่ำๆไปตามฤดูกาลในเมืองเชียงใหม่ ซึ่งบางช่วงบ้านของเธอราวกับซุกตัวในดงดอกไม้ บางช่วงมองเข้าไปก็ราวกับที่ดินตรงนั้นไม่มีผู้คนอาศัยอยู่เลย หากไม่มีใครมองเห็นทางเดินเท้าเล็กๆกว้างพอคนเดินหนึ่งคน ที่ตรงนั้นเป็นย่านชุมชนกลางเมือง เป็นพื้นที่ที่กำลังเกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างมาก และดูเหมือนความเปลี่ยนแปลงนี้จะทำให้ยิ่งเห็นความแตกต่างระหว่างความเป็นอยู่ของผู้คนที่อาศัยในบ้านจัดสรรชั้นดีราคานับสิบล้านซึ่งอยู่ตรงข้ามกับที่ตั้งของบ้านหลังเล็กจิ๋วของเธอ และเพราะความใหญ่โอ่อ่า มีรั้วรอบขอบชิดโอบล้อมบ้านจัดสรรจำนวนหลายหลัง ดูเหมือนจะยิ่งทำให้ความเป็นอยู่ของเธอกระจ้อยร่อยเพิ่มขึ้นอีกหลายเท่า

ที่สำคัญเพียงมองทุกสิ่งทุกอย่างทั้งภายนอกและภายในบ้านปราดเดียวก็ทำให้รับรู้ได้ว่า เธอยังลำบากมาก ทั้งที่โดยวัยและเวลาที่ผ่านมากับสัมมาอาชีพที่มาพร้อมๆกับภาระที่ต้องดูแลมากมายหลายอย่าง ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นสิ่งที่ทำให้ความสุขสบายห่างไกลชีวิตเธอออกไปเรื่อยๆในขณะที่วัยของเธอก็เพิ่มขึ้นทุกวัน

ความพร้อมมิใช่เงินทอง

ความเล็กกระจ้อยร่อยของบ้านสำหรับเธอแล้วไม่ใช่ปัญหาของความสุข เพราะพื้นที่ใกล้กับชานเรือนกับบันไดบ้านเต็มไปด้วยสีสันของดอกไม้นานาพันธุ์ เธอรักดอกไม้ และเธอพูดถึงดอกไม้ด้วยดวงตาเป็นประกายเสมอ และเธอต้องการความสวยงามประโลมใจเล็กๆเท่าที่เธอดูแลได้

สำหรับเธอแล้ว ความพร้อมแบบที่คนทั่วไปนึกถึงย่อมห่างไกลเกินเอื้อม แต่ถ้าหมายถึงหัวใจที่เปี่ยมล้นด้วยความเมตตาแล้วเธอกลับมีอย่างล้นเหลือ และถ้ากับคำพูดที่ว่า คนเราจะช่วยเหลือเกื้อกูลสิ่งใด ก็ต้องดูตัวเองก่อนว่าพร้อมหรือไม่? ไม่อย่างนั้นก็จะเข้าสุภาษิตเก่าแก่ที่ว่า "เตี้ยอุ้มค่อม" และในกรณีของเธอก็คงตกอยู่ในฐานะนี้อย่างชัดเจน หรือถ้าจะพูดให้ชัดก็สามารถพูดได้เต็มปากว่า เธอไม่เคยมีความพร้อมหรือมีความสุขสบายพอที่จะแบ่งปันหรือเกื้อกูลใครๆหรือสิ่งมีชีวิตอื่นๆได้อย่างแน่นอน

แต่เธอก็ทำสิ่งเหล่านี้มาโดยตลอด โดยเฉพาะ การดูแลเกื้อกูลหมาแมวจำนวนหลายต่อหลายตัวสับเปลี่ยนเวียนไป จากรุ่นนั้นมารุ่นนี้มาอยู่ด้วยกันในบ้านหลังเล็กจนดูเหมือนจะเป็นอีกส่วนที่สำคัญของการดำรงชีวิตของเธอกับลูกสาวและหลานสาว ซึ่งเป็นการดูแลที่เธอมีความพร้อมเพียงอย่างเดียวคือ หัวใจที่เต็มไปด้วยความรักและความเมตตาล้วนๆเท่านั้น

บ้านของเธอหลังคายังโหว่ ผนังบ้านผุพัง หน้าต่าง ประตู ล้วนเก่าแก่ซอมซ่อเลยก็ว่าได้ และบ้านของเธอก็ไม่ใช่ของเธอ เธอเพียงอาศัยพักพิงบนที่ดินแปลงนี้มานานนับ ๒๐ ปีก็ว่าได้ อยู่แบบคนเฝ้าที่ดิน มีเพียงหลังคาหลบร้อนหลบฝนเพียงเท่านั้น ไม่มีความมั่นคงและแข็งแรงใดๆ แต่ที่บ้านหลังจิ๋วหลังนี้ก็เป็นที่พึ่งพิงอย่างอบอุ่นทั้งคนและเด็กๆหมาแมวมาโดยตลอด

"บางวันไม่มีสตางค์ติดตัวเลยค่ะ มีปลาทูอยู่เข่งเดียว ข้าวหม้อหนึ่งแต่เราก็แบ่งกันกิน ส่วนหนึ่งสำหรับคน เหลือไว้อีกส่วนหรือเกือบครึ่ง คลุกให้ทั้งหมาและแมว แล้วเราก็ผ่านความยากลำบากมาได้นะคะ"

เธอเล่าด้วยสีหน้าเจือด้วยรอยยิ้ม

"พี่ไม่เคยกลัวความยากลำบากเลยค่ะ ลำบากมามากแล้ว หนักแค่ไหนก็ผ่านจนได้นะคะ คนเราเวลาหิวยังหากินได้ สงสารก็แต่หมาแมวที่ถูกทอดทิ้ง ถูกรังเกียจเดียดฉันท์จะหากินได้ที่ไหน อย่างไร? แต่พี่ก็ทำไปตามสภาพนะคะ ไม่ได้ดูแลอย่างดีมากมาย บางตัวเจ็บไข้ก็ตายไป ไม่มีเงินทางรักษา สมัยเด็กๆพี่ก็สงสารใจจะขาดเสียให้ได้แต่พอเราผ่านอะไรมาเยอะๆ ชีวิตก็เป็นไปตามธรรมชาติ เราทำเท่าที่เราทำได้แม้ไม่พร้อมเรื่องเงินทองก็พยายามดูแล แต่ถ้าต้องจากกันก็จากไป พี่ทำใจได้ค่ะ"

ทุกครั้งที่สนทนากับเธอ น่าแปลกที่หลายครั้งทำให้ฉันรู้สึกโปร่ง เบาสบายทุกครั้งที่ลาจาก เพราะหลายต่อหลายครั้ง คำพูดที่ว่า "เราควรทำสิ่งเหล่านี้ก็ต่อเมื่อพร้อมดีกว่านะ" ถ้าไม่พร้อมก็ไม่ต้องทำ ถ้อยคำเหล่านี้หลายครั้ง กลายเป็นความลำบากใจที่จะเอ่ยปากขอให้ใครๆช่วยยามที่ต้องเผชิญกับวิกฤติ โดยเฉพาะยามเจ็บป่วยของแมวจำนวนมากที่เราเลี้ยงดู หรือเวลาที่เราพบอุบัติเหตุซึ่งเกิดกับหมาแมว เราหันหน้าหันหลังจะเหลียวหาหรือเอ่ยปากขอความช่วยเหลือกับมิตรสหายคนใด ก็เป็นเรื่องลำบากใจและยากยิ่งนัก เพราะความรักและความสงสารที่เรารู้สึกอาจเป็นเพียงเรื่องส่วนตัวที่ไม่สลักสำคัญสำหรับบางคน ซึ่งเราก็ควรต้องเข้าใจ อย่าได้เรียกร้องใดๆเพราะไม่อย่างนั้นเราจะเป็นทุกข์ ฉันย้ำกับตัวเองเช่นนี้เสมอๆ

โลกกว้างใหญ่พื้นที่น้อยลง

เพราะโลกเปลี่ยนไปแล้ว...ตึกราม บ้านช่อง ทุกที่ล้วนกว้างใหญ่และทันสมัยสำหรับมนุษย์มากขึ้นเพียงใด ดูเหมือนจะยิ่งคับแคบลงสำหรับสิ่งมีชีวิตอื่นๆโดยเฉพาะหมาแมว ไม่มีใต้ถุนบ้าน ไม่มีชานเรือน หรือแม้แต่ศาลาวัดบางวัดให้หมาแมวได้พักพิง พวกเขาไม่มีพื้นที่ที่เขาจะอยู่อาศัยได้ทั่วไปอย่างแต่เก่าก่อน หลายต่อหลายที่ หมาแมวกลายเป็นปัญหาถึงกับต้องกำจัดด้วยวิธีต่างๆอย่างน่าเศร้าเสมอๆ

แล้วอย่างนี้เราจะไม่ชื่นชมหัวใจคนเล็กๆที่กว้างใหญ่ไพศาลได้อย่างไร? อย่างน้อยๆ เธอก็เป็นตัวแทนของคนอีกหลายคนในซอกหลืบของเมืองหรือของดวงดาวดวงนี้ก็ว่าได้ ที่ยังคงทำสิ่งที่เธอเห็นเป็นเรื่องสลักสำคัญไม่น้อยไปกว่าการดำรงชีวิตของตัวเอง และในความรู้สึกและในความเห็นส่วนตัวของฉัน เธอคือดอกไม้งามดอกหนึ่ง

เพราะเธอมีส่วนช่วยให้โลกอันว่างไร้นี้...อบอุ่นและสวยงาม