ยาดองสมุนไพร กินพอดีเป็นยา

สมุนไพรเพื่อสุขภาพ

ยาดองสมุนไพร...การนำสมุนไพรมาหมักหรือแช่ ในสารละลายเป็นระยะเวลาหนึ่ง เพื่อให้สารสำคัญๆถูกสกัดออกมา โดยสารละลายมีคุณสมบัติ สกัดโอสถสารในสมุนไพร และควบคุมเชื้อก่อโรคต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นจากการดอง ซึ่งการดองเป็นหนึ่งในยี่สิบแปดวิธีการทำยา ที่คนไทยนิยมทำกัน เพราะนอกจากเป็นกรรมวิธี ในการสกัดตัวยาอย่างหนึ่งแล้ว การดองยังเหมาะสมกับสมุนไพรบางชนิด ที่สารสำคัญทนความร้อนไม่ได้ หรือต้องใช้สารละลายในการสกัดสารสำคัญของตัวยาออกมา การดองจึงมีสารสำคัญออกมาในปริมาณเข้มข้น จึงควรรับประทานเพียงเล็กน้อยเท่านั้น อีกทั้งยังเก็บยาไว้ใช้ได้นานอีกด้วย

การทำยาดองในทางการแพทย์แผนไทย ไม่ได้มีเพียงวิธีการดองด้วยสุราเท่านั้น แต่สามารถแบ่งการดองได้เป็น 6 แบบด้วยกัน คือ

1. ยาดองสุรา เป็นการนำสุรามาเป็นตัวสกัดโอสถสารในสมุนไพรออกมา เนื่องจากสุราสามารถฆ่าเชื้อได้ดี ซึ่งความเข้มข้นของสุราที่นิยมนำมาดองสมุนไพร คือ 40 ดีกรี โดยรับประทานวันละ 2 ครั้ง เช้า-เย็นครั้งละ 30 ซีซี แต่มีข้อควรระวัง คือ ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ โรคตับ สตรีมีครรภ์ และผู้ที่แพ้สุรา ควรทำการหลีกเลี่ยง

2. ยาดองแป้งข้าวหมาก เป็นการนำสมุนไพรมาดองกับแป้งข้าวหมากหรือลูกข้าวหมาก โดยสมุนไพรที่นำมาทำยาดองนั้น เป็นสมุนไพรที่มีน้ำตาลสูง อีกทั้งแป้งข้าวหมากเมื่อหมักเป็นเวลาสักระยะหนึ่ง จะเกิดเป็นแอลกอฮอล์ขึ้นมา จึงสามารถใช้ในการควบคุมเชื้อต่างๆได้ดี และยังช่วยในเรื่องของการย่อยอาหารอย่างดีอีกด้วย

3. ยาดองเกลือ เป็นการหมักโดยใช้เกลือเป็นตัวสกัดสารสำคัญในตัวยา เนื่องจากเกลือมีรสเค็ม และมีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อได้ดี ยาดองเกลือเป็นการดองที่ไม่ใช้น้ำ แต่จะโรยเกลือสลับกับการวางสมุนไพรเรียงเป็นชั้นๆ จนเต็มภาชนะและดองทิ้งไว้

4. ยาดองน้ำผึ้ง เป็นการดองโดยใช้ความเข้มข้นของน้ำตาล ที่เลือกใช้น้ำผึ้งเป็นตัวสกัดสารสำคัญในตัวยาออกมานั้น เพราะน้ำผึ้งจะทำการดึงน้ำออกมาจากสมุนไพร และยังเป็นยาอายุวัฒนะ ช่วยแก้อาการอ่อนเพลีย บำรุงร่างกาย อย่างเช่น ยอดองน้ำผึ้ง บอระเพ็ดดองน้ำผึ้ง มะขามป้อมดองน้ำผึ้ง กล้วยดองน้ำผึ้ง

5. ยาดองเปรี้ยว เป็นการดองโดยใช้สมุนไพรที่มีรสเปรี้ยว มีฤทธิ์ในการควบคุมเชื้อแบคทีเรียได้ดี มีสรรพคุณเป็นยาบำรุงเลือด ยาฟอกเลือด ยาระบายอ่อน เช่น ยาดองน้ำส้มสายชู ยาดองน้ำมะนาว ยาดองน้ำมะกรูด

6. ยาดองน้ำมูตร (น้ำมูตรหรือน้ำปัสสาวะ) เป็นการดองในสมัยโบราณ มีปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎกว่า ให้พระภิกษุฉันยาดองน้ำมูตร เพื่อรักษาอาการอาพาธ ซึ่งส่วนใหญ่ใช้สมุนไพรที่มีรสเปรี้ยว มีฤทธิ์ในการควบคุมการก่อเชื้อ โดยจากการศึกษาพบว่า น้ำปัสสาวะ...มีความเค็มและมียูเรียเป็นองค์ประกอบ จึงมีประสิทธิภาพในการควบคุมเชื้อเพิ่มมากขึ้น มีฤทธิ์ในการขับปัสสาวะ ลดอาการไข้ ขับพิษต่างๆ เช่น สมอดองน้ำมูตร

ยาดองมะกรูด มีส่วนประกอบต่างๆ ดังนี้ 1. กำแพงเจ็ดชั้น 20 กรัม 2. เถาวัลย์เปรียง 20 กรัม 3. โคคลาน 20 กรัม 4. คำฝอย 45 กรัม 5. เปราะหอม 20 กรัม 6. กระชาย 20 กรัม 7. แห้วหมู 20 กรัม 8. เกลือ 100 กรัม 9. มะกรูด 33 ลูก 10.น้ำสะอาด 600 มิลลิลิตร และ11.โหลแก้วปากกว้าง 1 ใบ

วิธีการดอง 1.นำสมุนไพรในข้อ 1-7 มาห่อด้วยผ้าขาวบาง ใส่ลงไปในหม้อ แล้วเติมน้ำ 3,600 มิลลิลิตร ต้มเคี่ยวให้น้ำเหลือ 1,200 มิลลิลิตร 2. เติมเกลือลงไปให้พอเค็ม 3. นำมะกรูดมาผ่าซีกครึ่งลูก แล้วนำมาเรียงในโหล 4.จากนั้นนำน้ำต้มสมุนไพรที่กำลังเดือด เทลงไปในโหลปิดฝาให้สนิท ตั้งทิ้งไว้กลางแจ้งประมาณ 3 วัน

สรรพคุณ ช่วยบำรุงเลือด ฟอกเลือด เป็นยาอายุวัฒนะ แก้ปวดเมื่อย ถ่ายกระษัยเส้น

วิธีการรับประทาน ให้รับประทานครั้งละ 1 ช้อนโต๊ะ วันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหาร เช้า-เย็น

บอระเพ็ดดองน้ำผึ้ง มีส่วนประกอบ ได้แก่ บอระเพ็ด น้ำผึ้งแท้

วิธีการดอง 1. นำบอระเพ็ดล้างทำความสะอาด หั่นเป็นชิ้นขนาดหนึ่งองคุลี (ความยาว 1ข้อแรกของนิ้วกลาง) ผึ่งให้แห้ง 2. นำน้ำผึ้งเคี่ยวจนงวดข้น เพื่อไล่น้ำออกไป ทิ้งไว้ให้เย็น 3. นำบอระเพ็ดใส่โหลประมาณครึ่งโหล เทน้ำผึ้งที่เคี่ยวแล้วลงไป ให้เหลือที่ว่างจากน้ำผึ้งถึงขอบราว 3 นิ้ว ปิดฝาให้สนิททิ้งไว้ 3 เดือน และระวังอย่าให้โดนแดด

สรรพคุณ บำรุงร่างกาย เป็นยาอายุวัฒนะ

วิธีการรับประทาน ให้นำยา 1 ช้อนโต๊ะ ผสมกับน้ำ 1 แก้ว ดื่มวันละ 2 - 3 ครั้ง ก่อนหรือหลังอาหารก็ได้ โดยรับประทานผสมน้ำแข็งเป็นเครื่องดื่มก็ได้ (ดองครบ 3 เดือน สามารถเทน้ำผึ้งออก และเติมน้ำผึ้งเพื่อดองใหม่ สามารถทำได้ 3 ครั้ง)

ยอดองเกลือ มีส่วนประกอบ คือ ยอสุก เกลือสมุทร (เกลือตัวผู้)

วิธีการดอง 1. นำผลยอสุก ล้างทำความสะอาด แล้วผึ่งให้แห้ง 2. นำเกลือใส่ลงในโหลหรือไห จากนั้นนำผลยอมาฝังไว้ในเกลือ 3. ทิ้งไว้อย่างน้อย 1 เดือน จึงนำมารับประทานได้

สรรพคุณ ช่วยขับฟอกเลือด บำรุงเลือด บำรุงธาตุ เป็นยาอายุวัฒนะ

วิธีรับประทาน ให้รับประทานวันละ 1 ลูก โดยจิ้มกับเกลือหรือน้ำผึ้ง

ยาดองแป้งข้าวหมาก ส่วนประกอบดังนี้ ข้าวเหนียว 75 กรัม แก่นขี้เหล็ก 300 กรัม ไพล 300 กรัม ลูกแป้งข้าวหมาก 1 ลูก

วิธีการดอง 1. ข้าวเหนียว 75 กรัม นำมาทำเป็นข้าวหมาก 2. นำแก่นขี้เหล็กและไพลอย่างละ 300 กรัม มาต้มเคี่ยวเอาแต่น้ำ (ต้มน้ำ 3 ส่วนเหลือ 1 ส่วน) 3. จากนั้นนำยาที่เคี่ยวได้ เติมลงไปในข้าวหมาก ที่ทำเสร็จเรียบร้อยแล้ว 4. เอาลูกแป้งข้าวหมากอีก 1 ลูก ตำเป็นผงโรยบนแป้งข้าวหมากที่ผสมไว้ แล้วนำออกไปผึ่งแดด

สรรพคุณ แก้ผอมแห้ง บำรุงร่างกาย

วิธีรับประทาน สามารถรับประทานได้เรื่อยๆ จนกว่าจะหายหรือกว่าจะหมด

หากท่านใดมีความสนใจ เชิญเข้าเยี่ยมชม ณ ศูนย์การเรียนรู้การดูแลสุขภาพภาคประชาชน ด้านการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร ทุกวันเสาร์-อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ หรือติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เรื่องราวสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย ณ มูลนิธิเจ้าพระยาอภัยภูเบศร โทรศัพท์ 0-3721-1289 ได้เลยค่ะ